missionarissen van afrika
missionnaires d’afrique

L A V I G E R I E . be
Speciaal nummer

Breuklijnen N°12 Lignes de fracture

April-mei 2008
donderdag 15 mei 2008 door J.V.

RWANDA : DE GACACA-PROCESSEN GEZIEN VANUIT TANZANIA

Onze confrater Jaak Broekx kwam tegen het eind 2007 naar België terug. Nadat hij 31 jaar lang werkzaam was geweest in Rwanda zelf, volgde hij daarna de Rwandese vluchtelingen in de Tanzaniaanse kampen van Rwandese en Burundese vluchtelingen. Hij bleef daar 13 jaar. Hij is een uiterst zorgvuldige getuigen, die in zijn schriftjes duizenden getuigenissen heeft bewaard.

Wat de gacacaprocessen betreft, heeft hij zelf een aantal getuigenissen weerhouden en geordend, waaruit wij dan op onze beurt een nog meer beperkte keuze hebben gemaakt.

Tanzania aanvaardt geen Rwandese vluchtelingen meer sinds 2003. Niemand kan natuurlijk beletten dat mensen die op de vlucht zijn om hun vel te redden illegaal de grens oversteken. In het kamp Lukore alleen al kwamen 5.500 Rwandezen toe tussen 01/01/2004 en 30/04/2007. Alleen al in januari 2007 kwamen er 152 families toe, soms de man alleen, soms ganse families. Oeganda blijft tot op vandaag de vluchtelingen opvangen. Voor velen onder hen zijn de kampen in Tanzania slechts transitkampen. In het Zuiden van Oeganda, dicht bij de grens met Rwanda en Tanzania, zijn vier vluchtelingenkampen geïnstalleerd voor vluchtelingen uit meerdere landen. In een recent deel van het kamp van Nyakivale, Kibati genaamd, telde met begin juni 2007, 28.000 Rwandese vluchtelingen. Alle vluchtelingen van die kampen krijgen van de Oegandese overheid een halve hectare te beschikking gesteld om buiten het kamp aan landbouw te doen (de vluchtelingen die onlangs vanuit Oeganda naar Rwanda zijn teruggekeerd werden door de overheid buitengezet omdat ze hun koeien zonder toelating hadden laten grazen op plaatsen die voor vluchtelingenakkers waren voorzien).Een groot aantal andere vluchtelingen hebben zich gewoon tussen de bevolking gevestigd, zonder ingeschreven te zijn als vluchteling. Wat Burundi betreft, in 2006 zijn meer dan 15.000 Rwandezen naar Burundi gevlucht, maar de kans dat ze er als vluchteling worden erkend is praktisch onbestaande. Ze vestigen tussen de bevolking en hopen…

De voornaamste reden die deze Rwandezen de laatste jaren aanzet om hun land te ontvluchten blijken de gacaca-processen te zijn. We mogen niet vergeten dat het officieel rapport van de Nationale Dienst van de Gacaca-processen, dat verscheen op 29/05/2007, vermeldde dat 818.564 personen verdacht waren deel te hebben genomen aan de volkerenmoord van 1994, waarvan er nauwelijks 12.000 reeds werden gevonnist… Eind 2007 waren meer dan 800.000 personen beoordeeld door de gacaca, maar dan bereikte het aantal verdachten reeds één miljoen, m.a.w. een tiende van de bevolking, borelingen inbegrepen. De helft van de families in Rwanda werden zo bij geviseerd.

Pater Broekx doet nog opmerken dat, sinds zijn vertrek uit Tanzania, het aantal vluchtelingen toeneemt. Nog nooit, sinds 2002, zijn zoveel burgers het land ontvlucht als tegenwoordig het geval is (t.t.z. van januari tot mei 2008). Velen passeren eerst langs Burundi.


WELKE ZIJN DE VOORNAAMSTE REDENEN DIE DE RWANDEZEN AANZETTEN OM HUN LAND NOG STEEDS TE ONTVLUCHTEN ?  [1]

 1. De zware boetes opgelegd door de gacaca-processen aan de weduwen van overleden gevangenen en aan vrijgelaten gevangenen

 [2]

  • M.A. [3] is afkomstig uit de gemeente Nyakizu in de prefectuur Butare. Haar man is in oktober 2005 in de gevangenis gestorven. Zij wordt door de gacaca veroordeeld tot het betalen van 1,5 miljoen RWFR [4], omdat haar man beschuldigd was geweest van het doden van 9 koeien ten tijde van de volkerenmoord. Omdat het haar onmogelijk was zulke som te betalen, ontvluchtte ze het land in februari 2006, samen met haar zeven kinderen.
  • M.U. is afkomstig uit de gemeente Kigarama in de prefectuur Kibungo. Haar man overleed in januari 2006. Hij was veroordeeld geweest tot het betalen van 700.000 RWFR omdat hij andermans koeien had gedood. Omdat men haar in de gevangenis wilde werpen omdat zij die som niet kon betalen, vluchtte ze met haar vier kinderen het land uit.
  • N.C. is afkomstig uit de gemeente Kabarondo in de prefectuur Kibungo. Ze weet niet of haar man dood is of uit de gevangenis ontsnapt. Ze werd veroordeeld tot het betalen van 600.000 RWFR voor de koeien die haar man zou hebben afgeslacht. Ze werd aangehouden et betaalde 450.000 RWFR. Daarop werd ze vrij gelaten, maar vermits ze de rest niet kon betalen, is ze gevlucht om niet terug de gevangenis in te gaan.
  • M.M. komt uit de gemeente Nyakizu, prefectuur Butare. Gans de familie was in 1996 vanuit het kamp van Benaco in Tanzania naar Rwanda teruggekeerd. Haar man werd toen onmiddellijk aangehouden, op beschuldiging van moord. Hij overleed in de gevangenis in 2005. Daarop werd zijn vrouw door de gacaca veroordeeld tot het betalen van 900.000 RWFR ter compensatie voor de koeien die haar man had omgebracht. Vermits ze onbekwaam was te betalen, is zij met haar twee kinderen gevlucht op 8 augustus 2006.
  • De familie M.D. uit Nyamata in de Bugesera, was in 1996 uit het kamp Benaco naar Rwanda teruggekeerd. De man zat dan 8 jaar in de gevangenis et werd in 2004 vrij gelaten. Daarop moest hij voor de gacaca verschijnen, waar hij beschuldigd werd de koeien van verscheidene Tutsi’s te hebben gedood. Zijn aanklager had zich reeds lang het huis van M.D. toegeëigend. Veroordeeld tot het betalen van 3.500.000 RWFR., die hij onmogelijk kon betalen, is hij met zijn vrouw en vier kinderen naar Burundi gevlucht. Op 30 september 2006 kwamen zij in Tanzania toe.
  • N. en zijn familie komen uit de gemeente Karambo in de prefectuur Gikongoro. Zij waren in 1997 naar Rwanda teruggekeerd. In 2004 werd N. aangehouden, beschuldigd van diefstal ten nadele van verschillende Tutsi’s. Hij werd veroordeeld tot het betalen van 950.000 RWFR. Hij betaalde 200.000, maar omdat hij geen mogelijkheid zag de rest te betalen, vluchtte hij op 1 november 2006, met zijn vrouw en zes kinderen.
  • R.Y. is afkomstig uit de gemeente Muyira, prefectuur Butare. Wanneer zij in 2001 naar Rwanda terugkeren, werd R.Y. in de kortste keren opgepakt. Hij bleef in de gevangenis tot in 2006. Eens op vrije voeten werd hij door de gacaca beschuldigd koeien en andere zaken te hebben gestolen uit het huis van een Tutsi buurman. Op 14 november 2006 werd hij veroordeeld tot een boete van 900.000 RWFR. Op 12 december liet men hem weten dat hij terug de gevangenis in moest als hij niet onmiddellijk betaalde. Op 20 december 2006 is hij het land ontvlucht met zijn vrouw en hun twee kinderen.

[1Wij behouden de oude administratieve benamingen, zoals de vluchtelingen die nog gebruikten bij het vertellen van hun verhaal.

[2Wij weerhouden telkens slechts enkele gevallen van de lange reeksen getuigenissen van pater Broekx.

[3De juiste identiteit van de vermeldde personen is gekend door pater Broekx.

[4Op dat ogenblik was 1 euro ongeveer 800 Rwandese frank waard. 1,5 miljoen = 1875 euro.


Homepagina | Contact | Overzicht van de site | | Statistieken van de site | Bezoekers : 764 / 830111

De activiteit van de site opvolgen nl  De activiteit van de site opvolgen België  De activiteit van de site opvolgen R+V   ?    |    titre sites syndiques OPML   ?

Site gebouwd met SPIP 3.0.28 + AHUNTSIC

Creative Commons License