missionarissen van afrika
missionnaires d’afrique

L A V I G E R I E . be

BREUKLIJNEN N° 24

Mei-Juni 2009
woensdag 24 juni 2009 door J.V.

 DE HONGERSTAKINGEN

De laatste jaren zijn de hongerstakingen van mensen-zonder-papieren in België fors toegenomen. Bij de meest recente moeten wij die van de universitaire campus van de ULB (Université Libre de Bruxelles) vermelden, waarbij de stakers in een ondergrondse en buiten gebruik gestelde parking werden ondergebracht, en die van de Begijnhofkerk, waar tussen 220 en 230 mensen-zonder-papieren gedurende meer dan twee maanden een hongerstaking hebben gehouden om hun regularisatie te bekomen. Zij stopten hun actie op 21 juni. Wat moeten we denken over zulke manier van actie voeren?

Even de gebruikte termen bekijken

Wij zijn allemaal vertrouwd met vasten om medische of therapeutische redenen.

In de godsdienstige en spirituele tradities is vasten – ’t is te zeggen het zich tijdelijk onthouden van elk voedsel [1] - op de eerste plaats een tijd van persoonlijke zuivering en bekering. In de geweldloze strijd vast men ook om de toegankelijkheid van het geweten van de tegenstander te bekomen. De geweldloze vast terwijl hij zich voorbereidt op een moeilijke strijd of wanneer zijn eigen beweging zich in een crisisperiode bevindt (zoals Gandhi deed om de confrontaties tussen Hindoes en Moslims te doen ophouden). Hij vast ook wanneer de weerstand van zijn tegenstrever bijzonder sterk is. Telkens Gandhi vastte – en dat was ook het geval bij zijn drie hongerstakingen waarbij hij uitdrukkelijk had gezegd dat hij „tot de dood” zou gaan – handelde hij telkens vanuit een geestelijke beweegreden.

„Wanneer een of meerdere personen weigeren te eten, met als doel een onrecht publiek aan te vechten door de openbare opinie en de overheid te interpelleren, dan is het beter niet meer te spreken van ’vasten’, maar van hongerstaking  [2].” Deze uitdrukking verwijst natuurlijk naar staking in de zin van werkonderbreking.

De redenen om een hongerstaking te beginnen zijn meestal van politieke aard . Iedereen herinnert zich nog wel de hongerstaking van de jonge republikeinse Ier et lid van de IRA, Georges Sands en zijn tien kameraden. Hun staking was een weerstand tegen de Engelse bezetter en tegen de onmenselijke gevangenistoestanden bij de politieke gedetineerden. Hij stierf op 5 mei 1981 in de hospitaalafdeling van de gevangenis van Maze, na 66 dagen hongerstaking. Een ander sprekend voorbeeld : de hongerstaking in de Turkse gevangenissen in 1996. De Turkse regering zal maar toegeven in de maand juni, na de dood van de twaalfde gevangen hongerstaker. Ze stierven na 62 tot 70 dagen hongerstaking… Deze voorbeelden tonen aan hoe groot de weerstandscapaciteit van ons lichaam wel is.

Het normale verloop van een hongerstaking

De voorbeelden die ik zo juist heb gegeven zijn natuurlijk extreme gevallen. Normaliter houdt men een in de tijd beperkte hongerstaking en men kondigt ze ook als zodanig aan. Ze kan tot 25 en zelfs 30 dagen duren, maar ze kan ook veel korter zijn. De bedoeling is de aandacht van de publieke opinie te trekken en dus de media-aandacht te mobiliseren en zo de overheid die men voor verantwoordelijk houdt van het onrecht onder druk te zetten. De organisatie van de directe steun aan de hongerstakers en het bespelen van de media zijn van groot belang en moeten de ganse actie van de stakers begeleiden. Waar het op aan komt is protesteren, interpelleren en sensibiliseren.

Muller besluit : „Daarom moet een in de tijd beperkte hongerstaking vooral beschouwd worden als een schakel in een keten van verschillende acties van de geweldloze strijd.” [3]

Hongerstaking van onbeperkte duur

Dit is een actie van een gans andere aard. Het is een dwangactie. Zij die zo’n hongerstaking ondernemen verklaren dat zij „bereid zijn tot het uiterste te gaan, ’t is te zeggen tot hun eisen zijn ingewilligd, met andere woorden tot het onrecht dat ze aanklagen is opgeheven.” [4] De stakers, vervolgt Muller, „willen de situatie dramatiseren door de noodtoestand af te kondigen. Zij willen de tijd tarten door hun leven op het spel te zetten.”

Die stap zetten is moreel slechts aanvaardbaar als het beoogde doel ook effectief kan worden bereikt. Zoniet blijft het bij een wanhoopsdaad.

In het kader van de geweldloosheid, verwerpen wij de hongerstaking als chantagemiddel . In dat geval schuift men de verantwoordelijkheid van de mogelijke dood van de staker in de schoenen van de tegenstander, indien die niet toegeeft. In de geest van de geweldloosheid vast men altijd voor een zaak, nooit tegen iemand of tegen iets. Vasten als chantage is een subtiele vorm van geweld.

Wat besluiten ?

Me dunkt dat de hongerstakers-zonder-papieren – ondanks al de sympathie die ik voor hen voel – hier in België hun actie tot het uiterste voeren uit pure wanhoop. De regering geeft niet toe aan chantage : de stakers bekomen tenslotte een verblijfsvergunning van drie maanden omdat ze ziek zijn (maatregel voorzien door de wet voor iedere buitenlander die zich op Belgisch grondgebied bevindt) en een werkvergunning B waar ze in praktijk niets aan hebben. Voor de rest zal ieder geval nog eens apart onderzocht worden.

De enige positieve kant is dat hun actie de inspanningen en manifestaties steunt van de organisaties die zich inzetten voor de verdediging van de mensenrechten, en het zijn tenslotte deze laatsten die de macht hebben om uiteindelijk de wetgeving voor de rechten van de immigranten te doen veranderen.

De uiteindelijke oplossing zal bestaan in een klaardere en completere wetgeving, die de verdedigers van de rechten van de immigranten reeds sinds jaren eisen, die de opeenvolgende regeringen hebben beloofd, maar die er nog altijd niet is gekomen omdat de politieke partijen het niet eens geraken.

Jef Vleugels


[1Vasten betekent niet eten, maar betekent niet zich onthouden van drank (zuiver water of kruidenthee). Men spreekt van lang vasten vanaf 5 dagen. Als men in goede gezondheid verkeert kan men gerust 8 dagen vasten zonder de dokter te raadplegen. Vast men langer, dan moet men wel een medische begeleiding voorzien. Men raadt af meer dan 25 dagen te vasten om onomkeerbaar lichamelijk letsel te vermijden.

[2Vertaald uit Jean-Marie Muller, Dictionnaire de la non-violence, Les Editions du Relié, 2005, 413 pages, p

[3o.c. p. 153

[4idem


Trefwoorden

Homepagina | Contact | Overzicht van de site | | Statistieken van de site | Bezoekers : 678 / 956741

De activiteit van de site opvolgen nl  De activiteit van de site opvolgen België  De activiteit van de site opvolgen R+V   ?    |    titre sites syndiques OPML   ?

Site gebouwd met SPIP 3.0.28 + AHUNTSIC

Creative Commons License